CẢNH GIÁC SẬP BẪY NGỤY BIỆN

      Với sự lên ngôi của mạng xã hội, thông tin được chia sẻ rộng rãi trong thế giới phẳng đang thay đổi con người một cách sâu sắc. Trang bị tư duy phản biện trở thành nhu cầu thiết thực để mỗi cá nhân tồn tại được giữa những đợt sóng thông tin khổng lồ, ứng xử hợp lý trước các tác động tiêu cực mà thế giới mang lại. 10 năm qua có thể xem như một giai đoạn chúng ta chập chững làm quen internet. Ở một lẽ nào đó, chúng ta giống những người lao ra đại dương trên chiếc xuồng mỏng manh, đối diện cơn bão các hệ lụy. Chưa bao giờ chúng ta tiếp nhận thông tin dễ dàng, nhanh chóng đến thế. Nhưng cũng chưa bao giờ chúng ta dễ bị đánh lừa, bị lôi kéo, và hay nhầm lẫn đến thế.

     Khi nhận được một thông tin, phản ứng đầu tiên trên mạng thường là chỉ trích, thiếu quá trình xác minh thông tin đó đúng hay không, có các mặt tốt và xấu nào. Vì thế mới có các vụ thông tin giả tràn lan. Một tấm ảnh chụp bộ xe hơi đồ chơi đăng tải cũng có thể khiến dư luận dậy sóng truy tìm chủ nhân các “ siêu xe”. Một thông tin xào nấu từ bài báo cũ, thêm thắt chi tiết bạo lực, cũng được lan truyền gây hoang mang sợ hãi. Những tin đồn về cái chết của ai đó, dù họ vẫn sống, được chia sẻ mà không cần suy nghĩ.

       Trở thành một netizen, khá đông người trẻ rơi vào một trong hai thái cực: Hoặc vì thiếu góc nhìn riêng, lười suy xét, cảm thấy khó khăn khi phân biệt đúng sai, chúng ta tìm đến một số cá nhaancos tiếng nói mạnh hơn, chờ đợi ý kiến và quan điểm của họ. Chính từ đây hình thành những đám đông dễ bị kích động, với những vụ “ ném đá tập thể” đã và sẽ còn tiếp tục xảy ra. Hoặc trường hợp thứ hai, chúng ta trở thành chính các cá nhân mãnh mẽ có thể dẫn dắt  đám đông, gây nên những cuộc tranh cãi ồn ào. Vấn đề là ở đây, khi trình bày quan điểm, các bước phân tích, đánh giá không được dùng đến. Tiêu chí chính xác bị bỏ qua. Mục tiêu tìm kiếm sự thất bại bị gạt bỏ, nhường bước cho những mong muốn bằng mọi giá giành phần thắng trong “ cuộc chiến”. Vì như thế, hầu hết những cá nhân này rơi vào bẫy ngụy biện.

          Có lẽ không ở đâu những câu ngụy biện xuất hiện dày đặc như trên mạng xã hội. Khi thần tượng bị anti fan chỉ ra khuyết điểm, thay vì tìm đúng – sai để bảo vệ thần tượng, chúng ta thường phủ đầu đối thủ: “ Có được như người ta khoongmaf bày đặt chê!”. Khi dịch vụ của chúng ta có vấn đề, thay vì thay đổi để cải thiện, chúng ta tức tốc đáp trả: “ Không thích thì biến đi chỗ khác!” . Khi ai đó thân quen phạm lỗi, thay vì giúp sửa đổi, chúng ta viết: “ Nó mới làm điều đó lần đầu!” .Hay gần đây, khi nhà chức trách tiến hành bắt giữ chó vô chủ gây nguy hiểm cho người dân, trên mạng có nhiều ý kiến phẫn nộ: “ Sao không dành kinh phí bắt chó để…bắt cướp?” . Bao biện, quy chụp, thành kiến, đánh tráo khái niệm, sử dụng tiêu chuẩn kép là lối ngụy biện phổ biến trong giới trẻ. Ngoài đời, chúng không tốt cho một cá nhân. Nhưng với khả năng lan truyền cả mạng, thái độ ngụy biện gây hại cho cả một thế hệ, một cộng đồng.

        Thế Bằng